KARTA

Pismo zajmujące się historią XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem tematyki wschodniej, a w jej obrębie - spraw polskich. Od początku swego istnienia do dziś KARTA z ogromną uwagą przygląda się grupie zagadnień zwanych do niedawna "białymi plamami" (rewolucja w Rosji i tajemnice władzy radzieckiej, deportacje do ZSRR, stosunki polsko-ukraińskie, nieznane epizody II wojny światowej itp.); ostatnio w coraz większym zakresie pojawia się tematyka krajowa, niekiedy w niezwykle ciekawych ujęciach (np. zbiór artykułów traktujących o prywatnej inicjatywie w PRL). Pismo zamieszcza wiele materiałów o charakterze źródłowym: dokumenty i relacje świadków, fragmenty pamiętników i kronik, a także mnóstwo unikalnych fotografii. Atrakcyjność publikowanych w KARCIE materiałów jest pochodną badań własnych (Ośrodek Karta, jego Archiwum Wschodnie i Archiwum PRL-u) oraz długoletniej współpracy m.in. z rosyjskim Stowarzyszeniem "Memoriał". Pismo prowadzi serię wydawniczą, w ramach której ukazało się szereg monumentalnych prac historycznych (np. wielotomowy Indeks represjonowanych, zawierający nazwiska jeńców polskich i ofiar martyrologii na Wschodzie); w roku 2000 wydano pierwszy tom pracy Opozycja w PRL. Słownik biograficzny 1956-89.

Jubileusz 80-lecia Jana Janusza Henryka Przewłockiego herbu Przestrzał - 24 marca 2007 - przeszedł w Polsce bez echa... Skromność pana Janusza spowodowała, że nie zauważyły tych szczególnych urodzin Jego środowiska: ani dawne wydawnicze, ani grupy byłych opozycjonistów związanych z paryską "Kulturą" czy KOR-em, ani społeczności Archiwum Wschodniego czy Związku Sybiraków... A to jubileusz wielkiej wagi.

Janusz Przewłocki - ziemianin z urodzenia (z rodziny Henryka Przewłockiego i Karoliny Marii Hutten-Czapskiej), któremu historia odebrała naturalne środowisko, a przede wszystkim ojca i dom rodzinny w Mordach pod Siedlcami; nieletni akowiec, zmuszony do ukrywania się; redaktor, który odnalazł swoje właściwe historyczne pole w XVIII, XIX, a w końcu w XX wieku (inicjator wielu przedsięwzięć edytorskich); jednoosobowa Komisja Historyczna Związku Sybiraków. Niezwykły dorobek to także obraz świata utrwalony w Jego ogromnej kolekcji fotografii z przełomu XIX i XX stulecia.

O sobie pan Janusz powiedział: "Nigdy nie miałem jakichkolwiek ambicji, nie starałem się zrobić kariery. Nigdy też nie miałem gwiazdy, która by mnie prowadziła. W tym sensie moje życie nie jest całością. Kierowało mną poczucie obowiązku" ("Karta" 25). To wspaniałe, że poczucie obowiązku pokierowało Nim także ku dokumentowaniu sfery społecznej, z której po II wojnie został wydziedziczony.

Kolekcję tę dzisiaj stanowi ponad 20 tysięcy odbitek i negatywów, przedstawiających obraz świata, który w Polsce udało się komunizmowi zetrzeć z powierzchni. Większość fotografii została przez twórcę kolekcji pieczołowicie opisana. Wybraliśmy cząstkę z nich przygotowując wystawę Wokół pałacu i dworu. Świat ocalony w kolekcji Janusza Przewłockiego, której wernisaż odbył się w 20 czerwca 2007 w Domu Spotkań z Historią. Prezentujemy niewielki wybór z kolekcji, ocalającej także piękno tamtego świata.